Jerzy Grotowski jako wspólnota wyobrażona

Czym są strategie tłumaczeniowe i dlaczego ich zrozumienie jest tak ważne, jeśli korzystamy z AI w przekładzie? Biorąc za punkt wyjścia przypadek Jerzego Grotowskiego, który sprzeciwiał się udomawianiu swoich tekstów i wypowiedzi, czyli dostosowywaniu ich do języka oraz kultury odbiorców, zastanowimy się nad tym, czym jest świadomość strategii tłumaczeniowych w epoce AI.

Grotowskiemu zależało mu na zachowaniu „obcości” przekładu, ponieważ uważał, że forma języka jest nierozerwalnie związana z sensem i powinna skłaniać odbiorcę do aktywnego poszukiwania znaczeń. Mimo jego starań tłumacze często upraszczali i adaptowali jego myśl, czyniąc ją bardziej zrozumiałą dla zagranicznych czytelników. Paradoksalnie to właśnie takie przekłady, pełne uproszczeń i nieporozumień (tzw. refrakcji), przyczyniły się do światowej popularności Grotowskiego. W efekcie tłumacze i autorzy piszący o nim stworzyli obraz Grotowskiego jako „wspólnoty wyobrażonej” – postaci funkcjonującej bardziej dzięki interpretacjom i adaptacjom niż bezpośredniemu kontaktowi z jego oryginalną myślą.