fbpx
eoifweoifewiofiofeefw

Czym są otwornice i jak pomagają nam badać zmiany klimatu?

— pokazy i eksperymenty

Wydarzenie odbywa się w wersji hybrydowej (część osób uczestniczy stacjonarnie, ale możliwe jest również uczestnictwo online)

Nasze stanowisko będzie poświęcone otwornicom – fascynującej grupie mikroorganizmów – oraz ich znaczeniu dla nauki, szczególnie dla nauk o Ziemi. Otwornice żyją w morzach całego świata, zasiedlając wiele różnych środowisk od najgłębszych głębin oceanicznych, aż po poprzez rafy koralowe oraz otwartą toń wodną. Niektóre, mniej typowe gatunki można spotkać nawet w wodach słodkich lub w glebie.

Pomimo że są to organizmy jednokomórkowe, niektóre gatunki mogą osiągać nawet kilka milimetrów średnicy, można je więc bez problemu zobaczyć gołym okiem. Dla nauk geologicznych szczególne znaczenie ma inna ich cecha: zdolność do tworzenia charakterystycznych skorupek lub pancerzyków. Skorupki te, które mogą być zbudowane z substancji organicznych, pozlepianych (lub aglutynowanych – jak to naukowcy zwykli określać) ziaren piasku lub z węglanu wapnia mineralizowanego przez samą otwornicę w postaci kalcytu lub aragonitu, bardzo często zachowują się jako skamieniałości. Skamieniałości te można znaleźć w większości typów skał osadowych powstałych z osadów morskich, w tym bardzo często w skałach wapiennych, które są powszechne w okolicach Krakowa. Zdarza się, że niektóre typy skał wapiennych są złożone głównie ze skorupek otwornic! Skorupki mogą składać się z wielu połączonych ze sobą komór i ich wzrost polega na kolejnym dobudowywaniu coraz to większych komór. Otwornice bardzo precyzyjnie potrafią kontrolować kształty i rozmiary nowo dobudowywanych komór, dzięki czemu często posiadają one bardzo skomplikowane i piękne kształty. Każdy z gatunków posiada unikatową strukturę skorupki. Niektóre kształty są związane z poszczególnymi typami środowisk: inaczej wyglądają otwornice planktoniczne (czyli unoszące się w toni wodnej), inaczej żyjące te żyjące w głębiach oceanicznych, jeszcze inaczej te żyjące na rafach koralowych czy blisko brzegu. Podczas Małopolskiej Nocy Naukowców nasi goście będą mogli zobaczyć jak pod lupą lub mikroskopem wyglądają zarówno sfosylizowane, jak i żywe otwornice pochodzące z różnych środowisk morskich. Nasi goście dowiedzą się w jaki sposób ogromna różnorodność skorupek otwornic pomaga geologom poznawać historią naszej planety oraz zmienność środowiska i klimatu na poszczególnych jej obszarach, albo jak występowanie skamieniałość niektórych otwornic w skałach stanowi wskazówkę dla badaczy poszukujących ropy naftowej i gazu ziemnego. Subtelne zmiany w składzie chemicznym i izotopowym pancerzyków odzwierciedlają temperaturę, zasolenie oraz inne parametry wody morskiej w momencie i miejscu życia otwornic. Uczestnicy dowiedzą się także w jaki sposób otwornice poruszają się i odżywiają oraz jak tworzą swoje skorupki. To ostatnie zagadnie jest przedmiotem szczególnego zainteresowania grupy badaczy w naszym Instytucie. Chcą oni lepiej zrozumieć jakie mechanizmy fizjologiczne pozwalają otwornicom kontrolować kształt swoich pancerzyków. Tego typu eksperymenty pomagają też wyjaśnić dlaczego ich skład zależy od temperatury i zasolenia wody. Wyniki tych prac dostarczają ważnych informacji tym badaczom, którzy badają skamieniałe szczątki otwornic i na ich podstawie rekonstruują zmiany klimatu.

Uczestnicy biorący udział on-line będą mieli możliwość zadawania pytań na czacie.

wykładowca: mgr Jan Goleń, mgr Karolina Godos

Wydarzenie jest dostępne on-line >>

Program wydarzenia

Pobierz PDF / Dodaj do koszyka

Rejestracja

To wydarzenie nie wymaga wcześniejszej rejestracji.

Dostosuj